Thuiszorg via de WMO is niet meer voldoende wanneer de zorgbehoefte zo complex of intensief wordt dat lichte ondersteuning thuis tekortschiet. Dit gebeurt wanneer iemand dagelijks meerdere vormen van professionele zorg nodig heeft, de veiligheid thuis niet meer gewaarborgd kan worden, of wanneer de mantelzorger overbelast raakt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de grenzen van de WMO en wat de volgende stap kan zijn.
Welke zorg valt wel en niet onder de WMO?
De WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) dekt ondersteuning die mensen helpt om zelfstandig thuis te blijven wonen en mee te doen in de samenleving. Denk aan huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, hulpmiddelen zoals een rolstoel, en personenalarmering. Medische en verpleegkundige zorg vallen buiten de WMO.
Concreet valt het volgende wel onder de WMO:
- Huishoudelijke ondersteuning (schoonmaken, was doen)
- Begeleiding bij dagelijkse activiteiten
- Dagbesteding en ontmoeting
- Vervoer naar dagactiviteiten
- Personenalarmering
- Woningaanpassingen voor toegankelijkheid
- Kortdurend verblijf ter ontlasting van mantelzorgers
Wat niet onder de WMO valt, zijn verpleegkundige handelingen zoals wondverzorging, medicatietoediening of injecties. Die vallen onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). Zware, langdurige zorg waarbij iemand permanent toezicht nodig heeft, valt onder de Wet langdurige zorg (Wlz). De WMO is dus nadrukkelijk bedoeld voor de lichtere, ondersteunende laag van zorg.
Wat zijn signalen dat de thuiszorg niet meer toereikend is?
Er zijn duidelijke signalen dat thuiszorg via de WMO niet meer voldoende is. Dit is het geval wanneer de situatie thuis onveilig wordt, de mantelzorger structureel overbelast raakt, of wanneer iemand meerdere keren per dag professionele hulp nodig heeft die de WMO niet biedt.
Let op de volgende signalen:
- Toenemende vergeetachtigheid of verwardheid waardoor iemand zichzelf of anderen in gevaar brengt
- Vallen of bijna-ongelukken die steeds vaker voorkomen
- Onvoldoende eten of drinken doordat iemand dit zelf niet meer kan regelen
- Persoonlijke verzorging die niet meer lukt, zoals wassen, aankleden of naar het toilet gaan
- Mantelzorgers die uitgeput raken en de zorg niet langer kunnen volhouden
- Medische problemen die dagelijkse verpleging vereisen, zoals complexe wonden of een sonde
- Sociaal isolement dat verergert ondanks dagbesteding of begeleiding
Herkent u een of meer van deze signalen? Dan is het verstandig om de situatie opnieuw te laten beoordelen. Een huisarts of wijkverpleegkundige kan helpen om te bepalen welke zorg passend is.
Wat gebeurt er als de zorgbehoefte de WMO overstijgt?
Wanneer de zorgbehoefte de WMO overstijgt, wordt gekeken of andere wetten van toepassing zijn, met name de Zorgverzekeringswet (Zvw) voor verpleegkundige zorg of de Wet langdurige zorg (Wlz) voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben. Er wordt dan een nieuwe beoordeling aangevraagd.
In de praktijk betekent dit dat een wijkverpleegkundige of het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) de situatie opnieuw beoordeelt. Op basis van die beoordeling wordt bepaald of iemand in aanmerking komt voor thuiszorg via de WMO, aangevuld met Zvw-zorg, of dat een Wlz-indicatie nodig is. In dat laatste geval opent dit de deur naar intensievere zorg, zoals een volledig pakket thuis of een plek in een woonzorgcentrum.
Wat is het verschil tussen de WMO, de Wlz en de Zvw?
De WMO, de Wlz en de Zvw zijn drie afzonderlijke wetten die elk een ander deel van de zorg regelen. De WMO dekt maatschappelijke ondersteuning voor zelfredzaamheid, de Zvw dekt medische en verpleegkundige zorg, en de Wlz dekt langdurige, intensieve zorg voor mensen die permanent toezicht of zorg nodig hebben.
WMO: ondersteuning voor zelfredzaamheid
De gemeente voert de WMO uit. De wet is bedoeld voor mensen die moeite hebben om zelfstandig te wonen of mee te doen in de samenleving. Voorbeelden zijn huishoudelijke hulp, dagbesteding en personenalarmering. De gemeente beoordeelt de aanvraag en bepaalt welke ondersteuning iemand krijgt.
Zvw: verpleegkundige en medische zorg
De Zorgverzekeringswet wordt uitgevoerd door de zorgverzekeraar. Hieronder valt wijkverpleging, zoals wondverzorging, injecties of begeleiding bij complexe medische situaties thuis. Een wijkverpleegkundige indiceert de benodigde zorg en de verzekeraar vergoedt die. Er is geen eigen bijdrage voor Zvw-zorg.
Wlz: blijvende intensieve zorg
De Wet langdurige zorg is voor mensen met een blijvende, ernstige beperking of aandoening die voortdurend toezicht of 24-uurszorg nodig hebben. Het CIZ beoordeelt of iemand in aanmerking komt voor een Wlz-indicatie. Met een Wlz-indicatie kan iemand kiezen voor zorg in een instelling, maar ook voor een volledig pakket thuis of een persoonsgebonden budget.
Wanneer is een woonzorgcentrum of verpleeghuis de volgende stap?
Een woonzorgcentrum of verpleeghuis is de volgende stap wanneer iemand niet langer veilig thuis kan wonen, ook niet met intensieve thuiszorg. Dit is doorgaans het geval bij gevorderde dementie, ernstige lichamelijke beperkingen die continu toezicht vereisen, of wanneer de combinatie van thuis wonen en zorg niet meer haalbaar is.
Een woonzorgcentrum biedt een tussenoplossing: mensen wonen er zelfstandig of in een beschermde omgeving en ontvangen zorg op maat. Een verpleeghuis biedt intensievere, continue zorg voor mensen met een zware Wlz-indicatie. De keuze hangt af van de aard en ernst van de zorgbehoefte, maar ook van persoonlijke wensen zoals de gewenste culturele omgeving of taal.
Het is belangrijk om deze stap niet te lang uit te stellen. Een tijdige overgang geeft iemand de kans om te wennen aan een nieuwe omgeving, terwijl de situatie nog niet in crisis is.
Hoe vraag je aanvullende of andere zorg aan?
Aanvullende of andere zorg aanvragen begint bij het in kaart brengen van de huidige situatie. Afhankelijk van het type zorg dat nodig is, loopt de aanvraag via de gemeente (WMO), de zorgverzekeraar (Zvw) of het CIZ (Wlz).
Zo werkt het in de praktijk:
- Bespreek de situatie met de huisarts of wijkverpleegkundige. Zij kunnen beoordelen welk type zorg passend is en helpen bij de aanvraag.
- Neem contact op met de gemeente voor een WMO-aanvraag of herindicatie. De gemeente stuurt een consulent die de situatie thuis beoordeelt.
- Vraag via de zorgverzekeraar wijkverpleging aan als er verpleegkundige zorg nodig is. Een wijkverpleegkundige kan direct indiceren zonder verwijzing van de huisarts.
- Dien een aanvraag in bij het CIZ als er mogelijk recht is op Wlz-zorg. Het CIZ beoordeelt de aanvraag en geeft een indicatiebesluit.
- Vraag ondersteuning bij de aanvraag als het proces ingewikkeld voelt. Een onafhankelijk cliëntondersteuner kan gratis helpen.
Wacht niet te lang met een aanvraag. Indicaties en herindicaties kosten tijd, en het is beter om op tijd te beginnen dan te wachten tot de situatie thuis onhoudbaar wordt.
Hoe wij helpen als de WMO niet meer voldoende is
Bij mij® begrijpen we dat het moment waarop thuiszorg via de WMO niet meer toereikend is, voor veel mensen en hun naasten een ingrijpende stap is. Wij bieden een breed scala aan zorg en ondersteuning dat aansluit op de behoefte van dat moment, met oog voor wie iemand is en waar hij of zij vandaan komt.
Wat wij bieden:
- Maatschappelijke ondersteuning voor zelfredzaamheid thuis in Rotterdam, Drechtsteden en Amstelland, waarbij onze hulpverleners niet alleen luisteren, maar ook concreet helpen bij chronische, psychische of psychosociale problemen
- Meertalige teams afgestemd op verschillende culturele achtergronden, zodat taal en cultuur nooit een drempel vormen
- Dagbesteding en personenalarmering als aanvulling op de thuiszorg
- Woonzorgcentra met zorg op maat voor diverse culturele gemeenschappen, waaronder islamitische ouderen, Afro-Caribische ouderen, Chinese ouderen en Spaanstalige cliënten
- Volledig Pakket Thuis en Modulair Pakket Thuis voor wie met een Wlz-indicatie toch thuis wil blijven wonen
- Begeleiding bij de overgang naar intensievere zorg, zodat cliënten en hun families niet voor verrassingen komen te staan
Wilt u weten welke zorg het beste past bij uw situatie of die van uw naaste? Neem contact met ons op en wij denken graag met u mee.
Veelgestelde vragen
Kan ik WMO-ondersteuning en Zvw-wijkverpleging tegelijk ontvangen?
Ja, dat is mogelijk en komt in de praktijk vaak voor. WMO en Zvw vullen elkaar aan: de gemeente biedt via de WMO ondersteuning zoals huishoudelijke hulp of dagbesteding, terwijl de zorgverzekeraar via de Zvw verpleegkundige handelingen vergoedt zoals wondverzorging of medicatietoediening. Bespreek met uw wijkverpleegkundige of huisarts welke combinatie het beste aansluit bij uw situatie.
Wat als de gemeente mijn WMO-aanvraag afwijst, maar ik wel meer zorg nodig heb?
U heeft het recht om bezwaar te maken tegen een afwijzing van de gemeente. Doe dit binnen zes weken na het besluit en leg duidelijk uit waarom de afwijzing niet overeenkomt met uw werkelijke zorgbehoefte. Een onafhankelijk cliëntondersteuner kan u gratis helpen bij het opstellen van een bezwaarschrift. Als de WMO inderdaad niet de juiste wet is voor uw situatie, kan een wijkverpleegkundige of het CIZ beoordelen of Zvw- of Wlz-zorg van toepassing is.
Hoe lang duurt het voordat een Wlz-indicatie is afgegeven?
Het CIZ streeft ernaar om binnen zes weken na ontvangst van een volledige aanvraag een besluit te nemen. In de praktijk kan dit langer duren, afhankelijk van de complexiteit van de situatie en de benodigde informatie. Het is daarom verstandig om de aanvraag zo vroeg mogelijk in te dienen, ruim voordat de thuissituatie onhoudbaar wordt. Uw huisarts of wijkverpleegkundige kan helpen om de aanvraag zo volledig mogelijk in te dienen, wat de doorlooptijd verkort.
Wat is een onafhankelijk cliëntondersteuner en hoe vind ik er een?
Een onafhankelijk cliëntondersteuner is een gratis beschikbare professional die u helpt bij het navigeren door het zorgstelsel, het aanvragen van zorg en het begrijpen van uw rechten, zonder belang te hebben bij een bepaalde aanbieder. U kunt een cliëntondersteuner aanvragen via uw gemeente; elke gemeente is wettelijk verplicht deze ondersteuning aan te bieden. Organisaties zoals MEE of Zorgbelang kunnen u ook doorverwijzen naar de juiste persoon in uw regio.
Mijn naaste weigert hulp te accepteren. Wat kan ik als mantelzorger doen?
Dit is een veelvoorkomende en begrijpelijke situatie. Probeer het gesprek te voeren vanuit bezorgdheid in plaats van vanuit controle, en betrek indien mogelijk de huisarts als neutrale partij. Soms helpt het om te beginnen met een kleine, vrijblijvende vorm van ondersteuning, zoals dagbesteding of een keukengesprek met een zorgprofessional, zodat uw naaste zelf kan ervaren wat hulp kan betekenen. Als de veiligheid in het geding is, kunt u de huisarts of wijkverpleegkundige inschakelen voor een beoordeling aan huis.
Wat zijn de kosten van WMO-zorg en heeft de overgang naar Wlz financiële gevolgen?
Voor WMO-zorg betaalt u een inkomensafhankelijke eigen bijdrage via het CAK, het zogenaamde abonnementstarief. Voor Zvw-wijkverpleging geldt geen eigen bijdrage. Bij een Wlz-indicatie betaalt u een eigen bijdrage die afhankelijk is van uw inkomen, vermogen en de gekozen zorgvorm. Het CAK berekent deze bijdrage automatisch op basis van uw gegevens. Het is verstandig om vooraf een indicatie van de kosten op te vragen via het CAK of een financieel adviseur gespecialiseerd in zorgfinanciering.
Kan iemand met een Wlz-indicatie toch thuis blijven wonen?
Ja, een Wlz-indicatie betekent niet automatisch dat iemand naar een instelling moet. Met een Wlz-indicatie zijn er meerdere opties: een Volledig Pakket Thuis (VPT), waarbij alle zorg thuis wordt geleverd door één zorgaanbieder, een Modulair Pakket Thuis (MPT), waarbij u zorg van verschillende aanbieders combineert, of een Persoonsgebonden Budget (PGB), waarmee u zelf zorg inkoopt. Welke optie het meest geschikt is, hangt af van de zorgbehoefte, de thuissituatie en persoonlijke voorkeuren.